امروزه وب براي بيشتر مردم يك رسانه ي بصري است . با وجودي كه كساني كه در استفاده ي وب ناتوانند يا كساني كه به شبكه وب از طريق محيط هاي غيرگرافيكي دسترسي دارند مي توانند با صفحه وب تعامل داشته باشند ، اما اغلب اطلاعات فراواني كه تصاوير مي توانند تامين كنند را از دست مي دهند .

هرچند استفاده ي بيش از حد از هنرهاي گرافيكي مي توان بر روي سايت هاي غير قابل استفاده اثر و نتيجه ي منفي داشته باشد . استفاده ي صحيح از تصاوير در وب سليقه ايي نيست ، بلكه احتياج به فهم كامل از فرمت هاي فايل هاي مختلفي مانند GIF , JPEG , PNG دارد . هدف اصلي طراحان اين است كه كيفيت تصاوير را با اندازه فايل بارگذاري شده متعادل كنند .

چون شاخصه هاي هر يك از فرمت هاي فوق نياز به توضيحات مفصل دارد ، توضيح به صورت يكجا مقدور نيست بنابراين در اين پست به بررسي شاخصه هاي فرمت GIF مي پردازيم و ما بقي آن ها را به پست هاي آينده موكول مي كنيم .

تصاوير GIF در وب به طور وسيعي پشتيباني مي شوند . در آغاز توسط كامپيوسرو ( و گاهي اوقات به عنوان CompuServe GIFs به آن اشاره مي شود ) معرفي شدند . قالب GIF در واقع داري دو نوع است : GIF 89a و GIF 87 . هر دو قالب رنگ هشت بيتي را پشتيباني مي كنند . امروزه وقتي از GIF صحبت مي شود هميشه در نظر مي گيريم كه قالب GIF 89a در حال استفاده است و هيچ گونه تفاوتي بين اين قالب ها قائل نيستيم .

تصاوير GIF از يك شكل ابتدايي فشرده سازي كه كدگذاري طول دسته ناميده مي شود استفاده مي كنند .شكل زير طرح فشرده سازي را در عمل نشان مي دهد . توجه داشته باشيد كه چگونه تصاوير تستي با محدوده هاي رنگي ممتد به مقدار زيادي فشرده سازي مي شوند ، در حالي كه آن هايي كه داراي تنوع هستند اين كار را نمي كنند . همان طور كه نشان داده شده است ، اگر يك جعبه پر از خطوط را 90 درجه دوران دهيم مشخص مي شود كه تاثير فشرده سازي در آن شگرف و بهت آور است .

ونه كه ذكر شد تصاوير GIF فقط رنگ هشت بيتي را براي حداكثر 256 رنگ در تصوير پشتيباني مي كنند . در نتيجه ، بعضي از ضايعات به هنگام ارائه رنگ واقعي تصاوير ، مانند عكس ها ، غير قابل اجتناب است .نوعا وقتي كه يك تصوير از پالتي با تعداد رنگ هاي زياد به يك پالت رنگ كوچك تر نگاشت بشود ، در هم ريختگي اتفاق مي افتد . در هم ريختگي سعي مي كند رنگي كه از پالت بيرون است را خلق كند . اين كار را بدين صورت انجام مي دهد كه دو رنگ يا بيشتر از پالت را مي گيرد و جايگزين طرح شطرنجي يا نقطه نقطه مي كند به طوري كه مشابه رنگ اصلي را به وجود مي آورد .

از تصاوير GIF مي توان طوري استفاده كرد كه به آن ها اجازه داده شود از حد 256 رنگ پا فراتر گذارند آن هم با استفاده از بلوك هاي تصوير چندگانه كه هر كدام با پالت رنگ مخصوص به خود درون همان فايل GIF قرار داشته باشند . فايل هاي GIF معروف به رنگ واقعي مي تواند با استفاده از يك فايل با اندازه ي بزرگتر ، از هزاران رنگ پشتيباني كند . آن هايي كه از محدوده 256 رنگ GIF بالاتر مي روند بايد متكي به فايل JPEG يا PNG باشند .

با وجود اينكه داشتن عمق رنگ فقط 8 بيتي به نظر مسئله ساز مي آيد ، اما در بعضي مواقع طراحان عمق بيت فايل GIF را به صورت نزولي تنظيم مي كنند تا اندازه فايل كاهش يابد . به خاطر داشته باشيد كه هر چه عمق بيت در يك تصوير بيشتر باشد ، رنگ ها و همچنين مقدار اطلاعات لازم بيشتر خواهد بود . ممكن است اين مسئله عاقلانه به نظر بيايد كه تا آنجا كه ممكن است با محدود كردن تعداد رنگ ها ، بدون كاهش كيفيت تصوير ، فايل هاي كوچك زيادي به وجود آوريد .

تنها راه براي انجام اين كار آن است كه در تصاوير از رنگ هاي كافي استفاده كنيد كه بدين وسيله از آن چه آنجا وجود دارد يا هر چه كه براي در هم ريختگي مناسب است بتوان پشتيباني كرد . استاندارد GIF هاي 8 بيتي شامل 256 رنگ است ، 7 بيت 128 رنگ ، 6 بيت 64 رنگ ، 5 بيت 32 رنگ و … .
بيشتر برنامه هاي گرافيكي مانند Fireworks يا فتوشاپ همراه با ImageReady ، در هنگام ذخيره ي تصوير به طور مستقيم از كاهش رنگ پشتيباني مي كنند . شكل هاي اينجا نمونه اي از يك كاهش اندازه ي فايل را با استفاده از كاهش رنگ GIF نشان مي دهد .

تصاوير GIF همچنين از مفهوم شفافيت ( Transparency ) نيز پشتيباني مي كنند . يك بيت شفاف كه در آن يك رنگ مي تواند شفاف باشد مجاز شمرده مي شود . شفافيت اجازه مي دهد پس زمينه ايي كه يك تصوير روي آن جايگزين مي شود تا نمايش دادن ، مجموعه ي متنوعي از جلوه هاي پيچيده را ممكن بسازد . براي آن كه با نمونه هايي از شفافيت آشنا شويد ، به اينجا مراجعه كنيد .

مشكل اساسي شفافيت يك بيتي هموار سازي لبه هاي كنگره دار است . براي اين كار از رنگ هاي متغير استفاده مي شود تا بتوان لبه هاي دندانه دار و ناصاف يك تصوير را محو و صاف كرد . به خاطر داشته باشيد كه هر چيزي كه بر روي صفحه ي نمايش نشان داده مي شود از پيكسل تشكيل شده است .

اين پيكسل ها مربع شكل هستند . به وجود آوردن تصويري كه لبه هاي آن گرد شده باشد ممكن است مشكلاتي به وجود آورد . هموار كردن ناصافي ها به ما اين اجازه را مي دهد كه تصوير مبهمي از لبه هاي صاف و گرد شده به وسيله ي پركردن پيكسل هاي لبه و يا به عبارتي آميختن تصوير با پس زمينه به وجود آوريم .

تصاوير GIF از يك ويژگي ديگري به نام بافتي ( interlacing ) پشتيباني مي كنند . اين ويژگي به كاربران اين امكان را مي دهد كه بفهمند تصوير قبل از اينكه به طور كامل بارگذاري بشود چگونه است . بنابراين باعث مي شود كه كاربر در طول بارگذاري تصوير دلسرد و نا اميد نشود . در جايي كه سرعت بارگذار ياغلب يك مشكل محسوب مي شود ( ايران ما ) پيش نمايش بافتي در وب بسيار مفيد است .

با وجود اينكه نمايش بافتي يك تصوير GIF عموما ايده خوبي است ، اما اغلب با عيبي نيز همرا هاست . تصاوير مشبك شده ممكن است از تصاوير ديگر بزرگتر شوند . بنابراين از عمل interlacing براي تصاويري كه داراي متن هستند نبايد استفاده كرد ، زيرا متن تا موقعي كه كامل بارگذاري نشده باشد قابل خواندن نخواهد بود . براي مشاهده عمل interlacing به اينجا مراجعه كنيد .

در آخر ، قالب GIF از انيميشن نيز پشتيباني مي كند . اين امر از طريق دسته كردن و انباشتن GIF ها روي هم انجام مي شود . گسترش انيميشن همچنين زمانبندي و قابليت تكرار را به تصاوير اضافه مي كند . استفاده از GIF هاي متحرك يكي از مشهورترين راه هايي است كه به وسيله ي آن نقاشي متحرك ساده ايي را به صفحات وب اضافه مي كنند ، زيرا تقريبا هر مرورگري از آن ها پشتيباني مي كند .

مرورگر هايي كه از قالب GIF متحرك پشتيباني نمي كنند معمولا اولين قاب نقاشي متحرك را به جاي آن نمايش مي دهند . اگر چه برنامه هاي نصب نشدني يا ديگر امكانات مرورگرها نياز نمي شود ، اما سازندگان صفحات نبايد از نقاشي متحرك در صفحاتشان زياد استفاده كنند ، زيرا ممكن است موجب حواس پرتي كاربران و انجام بارگذاري هاي بي جا و بدون استفاده شود .

از آن جا كه نقاشي متحرك در اصل به صورت تصوير بعد از تصوير است ، بنابراين اندازه ي فايل ، جمع كل تصاوير درون نقاشي متحرك است . اين امر مي تواند باعث به وجود آمدن تصوير بزرگتري نسبت به آن تصويري كه استفاده كننده انتظارش را دارد بشود . يك نگرش براي متراكم كردن فايل اين است كه تصوير را از طريق جايگزين كردن بخش متحرك هر قاب بهينه كنيم . اين عمل اغلب بهينه سازي تعويض چهارگوش ناميده مي شود .

با جايگزين كردن فقط قسمتي از قابي كه در حال عوض شدن است مي توانيد از تصاوير كوچكتري در بعضي قاب ها استفاده كنيد و از اين راه مي توانيد به كوچك كردن اندازه ي فايل كمك كنيد . بسياري از برنامه هاي كاربردي متحرك سازي امكاني داخلي دارند كه تصوير ها را براي شما بهينه سازي مي كنند . اين كار باعث مي شود كه اندازه ي فايل ها به طور شگرفي كم شود . براي مشاهده اين امر به اينجا رجوع كنيد . منبع : كتاب جناب توماس پاول ترجمه ي آقاي احمد شيدا